وظایف ما نسبت به امام و آگاهی از آداب

حضور کودکان و نوجوانان در مسجد، در گرو جذابیت‌هایی است که در آن مسجد وجود دارد و موجب می‌شود تا نوجوان به آن مسجد توجه نماید. به قول آیت‌الله بهشتی “جذابیت مسجد به برنامه‌ها و نقش‌آفرینان آن است. متاسفانه یکی از سنت‌های غلطی که در حال حاضر وجود دارد؛ این است که در مسجد تنها اقامه نماز می‌شود یا مراسم ختم مردگان برگزار می‌شود. این تصویری است که جوان ما از مسجد دارد، در حالی که مسجد جایی برای احیاء و هدایت زندگان است”.

عواملی که موجب جذابیت در یک مسجد می‌شوند، بسیار هستند و گاه در گرو ایده‌ها و خلاقیت‌هائی هستند که اهالی خود مسجد به خرج می‌دهند. برخی اصول کلی برای ایجاد جذابیت و نشاط در مسجد را به روایت آیت‌الله بهشتی دنبال می‌کنیم:

چند ساعت از ۲۴ ساعت؟
مسجد جایی برای احیاء و هدایت مردگان است. از برنامه‌های یک مسجد مشخص می‌شود که آن مسجد زنده هست یا خیر. باید ببینیم یک مسجد از ۲۴ ساعت، چند ساعت برنامه دارد. تنوع برنامه‌های عبادی، آموزشی، علمی و اجتماعی به چه میزان است؟ آیا مخاطبان مختلف؛ بانوان، کودکان را جذب می‌کند؟

مساجد موفق ایران امام جماعت خوبی دارند
برای جذابیت در برنامه‌های مسجد، باید به نقش‌آفرینان آن نگریسته شود. یکی از آنان امام جماعت است. اگر امام جماعت خوش سلیقه، باسواد و خوش‌بیان باشد، اگر مردم‌دار باشد، اگر برنامه‌ریز باشد، اگر فارغ باشد و وقت داشته باشد، حرف اول مسجد را می‌زند. تحقیقات نشان می‌دهد اغلب مساجد موفق ایران امام جماعت خوبی دارند، امام جماعتی دارند که ویژگی‌های او توانسته است موفقیت ایجاد کند.

افراد نقش‌آفرین بعدی هیات امنا و افراد خیر و باسواد مساجد هستند. مثلا اگر هیأت امنا از دانشگاهیان، فرهنگیان، دانشجویان و از بازاریان باشند این می‌تواند یک ترکیب خوب باشد، اما اگر صرفا از پولدارها باشند و نه مثلا از افراد باسواد، برنامه‌های مسجد را فقط به سمت اطعام می‌برند، به سمت بعد جسمی و سخت‌افزاری می‌کشانند زیرا تفکر آن‌ها این است که اگر غذا بدهیم مسجد شلوغ می‌شود و در این صورت مردم در مسجد جمع می‌شوند. اما اگر ترکیب هیئت امنا مثل همین ترکیب واقعی جامعه ما چند نفر از بانوان، چند نفر از دانشگاهیان و فرهنگیان و بازاریان باشند این هیئت امنا می‌تواند بسیار کارساز باشد.

باید مسائل جوانان مسجد نمایش داده شود
غالبا مساجد ما از جوان‌ها خالی است و یا به اندازه‌ای که انتظار می‌رود، جوان در مسجد نیست. چرا؟ مشکل کجاست؟ مشکل و آسیب آن برمی‌گردد به سازمان‌ها و نهادهای هدایت کننده‌ای مثل سازمان تبلیغات، امور مساجد، دفتر تبلیغات، مرکز فرهنگی هنری مساجد و مقداری هم صدا وسیما. این نهادها در فرهنگ‌سازی کم کار کرده اند. مثلا اگر فیلم‌ها اگر مسجدی هست باید مسائل جوانان مسجد نمایش داده بشود. تلویزیون یک سریال بسازد و اسم آن را بگذارد بچه‌های مسجد و شیرین کاری‌هایی که بچه‌ها در مساجد با امکانات کم و خلاقیت و ابتکار توانسته‌اند انجام بدهند.

دین و علم را بعد از نماز به کوچکترها آموزش دهید

یک عده در ماه محرم مسجد را رها می‌کنند و در کوچه خیمه می‌زنند. این اشتباه است. به مسجدی در اهواز رفته بودم. دو سوم آن جوان بودند. ابتدا فکر می‌کردم این ها با هماهنگی آمده‌اند، وقتی نماز تمام شد، دیدم بچه‌ها چند گروه شدند، اول راهنمایی، دوم راهنمایی، سوم راهنمایی، اول دبیرستان، دوم و سوم دبیرستان. پرسیدم چه شده؟ گفتند بعد نماز آموزش‌ها شروع می‌شود. دانشجویان و طلبه‌های اطراف مسجد جمع شده‌اند؛ دین و علم را در آنجا پس از نماز به کوچکترها آموزش می دهند. خوب، این یک مسیر موفق است. در این فضا هم طلبه رشد می‌کند، هم دانشجو و هم دانش آموز.

برای جذب افراد به فضا نیاز داریم
به نظرمن باید مساجد را چند دسته کنیم؛ یک دسته مساجد کوچک نیاز داریم برای اجتماع محله، ضرورت ندارد که خیلی گران باشد، فضایی ساده و صمیمی. اما وقتی که از محله فاصله می‌گیریم، باید در هر چند محله یک مسجد بزرگ باشد، مسجدی که غیر از ساختمان مسجد، کتابخانه، سالن اجتماعات و کلاس‌های آموزشی داشته باشد و احیانا فضایی برای ورزش بچه‌های محله لازم است و ساختمان‌های جانبی لازم دارد. اگر بخواهیم افراد جذب بشوند باید عبادت، تعلیم و تربیت و تبلیغ رخ بدهد که این هم فضا می‌خواهد.

مساجد طوری باشد که مردم قبل از نماز بیایند
مساجد را می توان طوری طراحی کرد که قبل از نماز مردم بیایند و در فضای باز و از آنجا استفاده کنند و هنگام نماز به شبستان بیایند. هم باعث تنوع و تفریح است و هم برای ادای فریضه اقدام شده است. الان که مردم در آپارتمان‌های کوچک زندگی می‌کنند، مجبورند در اوقات فراغت دست بچه‌هایشان را بگیرند و به پارک ببرند که می‌توان در مسجد این فضا را ایجاد کرد. ما مساجدی داریم که به لحاظ استقبال جا برای نماز خواندن ندارد. چرا؟ چون هم مسجد تمیز است و هم زمستان گرم و تابستان خنک است و همچنین داراری فضای سبز است، بچه می‌تواند از آنجا کتاب امانت بگیرد و از فروشگاهی که آنجا هست خرید بکند.

به عشق آفریننده گردو
حدود ۲۰ سال قبل ستاد اقامه نماز بررسی کرد که در کدام یک از شهرهای ایران جوان‌ها و نوجوان‌ها بیبشتر در مساجد، حضور دارند. یک شهری در استان فارس پیدا کردند به نام استهبان، تیمی از تهران رفتند تا ببینند چطور مساجد این شهر با بقیه شهرها متفاوت است. دیدند که افرادی خیر شاید حدود صد سال قبل درختان گردو و بادام و انجیر را برای بچه‌هایی که به مسجد می‌آیند وقف کرده‌اند؛ هر بچه ای که به مسجد می‌آمد به او سه تا گردو یا یک مشت انجیر یا چند دانه بادام می‌دادند. اول به عشق گردو و بعد آرام آرام به عشق آفریننده گردو پای بچه‌ها را به مسجد باز می‌کنند.
خیلی از مادرها هستند که بچه‌شان هنوز به سن نماز نرسیده اما تا این بچه نماز می‌خواند، مادر یک شکلات یا اسکناس در سجاده‌اش می‌گذارد. ابتدا این گونه تشویق‌های مادی بعد هم تشویق روحی، روانی و اجتماعی موثر است.

مسجد با نهادهایی که خویشاوندی دارد متصل بشود
مسجد و آموزش و پرورش با هم خویشاوندی دارند زیرا هر دو مرکز تعلیم و تربیت هستند. تعامل و پیوند مسجد و مدرسه یعنی چه؟ یکی از معناهای آن این است که مساجد از معلمان تشکر کنند و امام جماعت و مامومین مسجد برای قدردانی به مدارس بروند. معلمان هم بیایند در مسجد سخنرانی کنند و برای مردم صحبت کنند. این دانش‌آموز وقتی بیاید و بییند معلمش در مسجد است او هم به دنبال او به مسجد می‌آید.

منبع: نشریه مسجد ما، شماره پنجم

بدون نظر

پاسخی بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

با ما در تماس باشید

توجه داشته باشید که جهت ارسال پیام به بخش‌های مورد نظر همراه با ضمیمه می‌توانید از فرم تماس با ما استفاده نمائید.


پل های ارتباطی:
۰۲۵۳۲۹۱۷۹۴۸ – ۰۳۱۵۵۵۷۱۰۹۵     
masjedideas[at]gmail[dot]com     
کانال تلگرام

ارسال کردن

کاری از "اتاق ایده پردازی فام"

با شناسه کاربری خود وارد شوید

یا    

مشخصات خود را فراموش کرده اید؟

Create Account