مسجدی که مروج اندیشه انقلاب بود

آنچه در انقلاب بیش از همه نظر تحلیل گران امور اجتماعی و سیاسی را به سوی خود جلب کرد، نقش باورهای دینی در آفرینش نهضت بود. در این میان نیروهای مذهبی، به ویژه روحانیون، با نقش آفرینی مرکز ثقل مبارزه شدند و با استفاده از مساجد توانستند پیام رسالت دین را به مردم برسانند و با کمک آن مردم را نسبت به اوضاع جامعه آگاهی بخشند.

مسجد جلیلی از جمله مساجدی بود که مجالس وعظ روشنفکران ترتیب می داد که عمده ترین سرمایه گذاری آن روی قشر جوان انجام می شد.گزارش زیر ارائه ای است از مهمترین فعالیت ها و طرح های این مسجد که توسط باشگاه ایده پردازان مسجدی تهیه شده است:

ویژگی های مسجد
۱.اولین مسجد سیاسی ایران
۲.دومین پایگاه مبارزات انقلاب اسلامی

شناسنامه
نام مسجد: مسجد جلیلی
بانی مسجد: مهدی جلیلی فرشچی
متولی: آیت الله سرخه ای
سال ساخت: ۱۳۴۰ شمسی
محل ساخت: تهران، ایرانشهر جنوبی

ایده های مسجد

پرسش و پاسخ بعد از سخنرانی
بعد از آنکه در سال ۱۳۴۰ مسجد جلیلی احداث و توسط آیت الله سرخه ای افتتاح گردید، ایشان داماد خود، آیت الله مهدوی کنی را را به عنوان امام جماعت مسجد برمی گزیند. با آغاز فعالیت آیت الله مهدوی کنی، به تدریج، جمعیت مسجد بیشتر و به یکی از مساجد فعال تبدیل می گردد که فعالیت های سیاسی آیت الله مهدوی کنی در این زمینه بسیار مؤثر واقع شد.

ایشان در این مسجد کانون بحث و انتقاد داشته و تلاش می کرند تا در این مسجد به تربیت مردم به ویژه جوانان بپردازند. به همین دلیل، بعد از هر سخنرانی، فضایی برای پرسش و پاسخ فراهم و حاضران را به پرسش و پاسخ دعوت می نمود. وی در این زمینه مقید بوده و تلاش می کرد تا جلسه بحث و انتقاد را جدی‌تر کرده و حتی حاضران در مسجد، مقاله تهیه کرده آن را بخوانند و دیگران در حضور ایشان در باب موضوع آن مقاله وارد بحث شوند.

شرح اندیشه اسلامی در پیوند با مسائل جامعه
آنچه در گذشته این مسجد مهم است، طرح موضوعات مهمی است که در قالب سخنرانی ها مطرح می شده است. طبق معمول این مباحث، جنبه دینی- انتقادی داشت. از یک سو، شرح اندیشه ها و قوانین اسلام و از سوی دیگر جهت گیری انتقادی نسبت به آنچه در جامعه ایرانی می گذشت و شرح نقشی که اسلام می تواند برای بهبود وضع اجتماع داشته باشد.

تکیه سخنرانان به خصوص شخص آقای مهدوی، روی این نکته بود که جامعه رو به فساد و تباهی و بدحجابی و فساد و مشروب خواری است و قوانینی که مورد توجه دولت برای تصویب و اجراست، عمدتا به دلیل این که بشری است، فاقد ملاحظات جدی در حیات انسانی است، در حالی که قوانین الهی چنین نیست و اگر اسلام پیاده شود همه مشکلات حل خواهد شد. از جمله مسائل اجتماعی که آیت الله مهدوی بدان ورود داشته اند به قرار زیر است:

۱. یک دوره متوالی بحث های مربوط به لایحه حمایت از خانواده است که حوالی سال ۴۳ مطرح شد.
۲. مجله زن روز و بحث هایی در ارتباط با زنان
۳.مباحث اقتصاد اسلامی از آذرماه ۱۳۴۶ و پرداختن به مسئله وجوهات و رفاه عمومی مردم
۴.پرداختن به مبحث دولت اسلامی ذیل مباحث اقتصاد اسلامی برمبنای مقایسه اسلام و سرمایه داری
۵.نقدهایی به ورزش فوتبال و مسئله تحقیر ملت ها

یک کتابخانه منظم همراه با آموزش های رایگان
یکی از اقدامات مفید مسجد، تأسیس کتابخانه و ترویج و ترغیب کتاب خوانی بود و از این مسجد به عنوان دومین مسجدی که در تهران کتابخانه منظمی داشته نام برده اند. آموزش رایگان در مسجد جلیلی در جذب قشر جوان و خانواده های کم درآمد نقش مؤثری داشته مضافا بر این که این آموزش فقط به دروس دینی اختصاص نداشته بلکه درس های مدرسه را هم مثل فیزیک، شیمی، ریاضی و زبان انگلیسی را شامل بوده است.

مساجد دیگر از طرح این مسجد بهره گرفتند و به تقلید از آن سیاست آموزش و جذب دانش آموزان را پیاده کردند. هدف مهم تر تربیت و هدایت جوانان به مسیر درست زندگی و ایجاد مانع در برابر رسوخ گرایش های انحرافی در جوانان بود. مباحث اقتصادی و مسائل مربوط به اقتصاد عناوینی بود که با هدف مندی دنبال می شد.

صندوق های امداد از مسجد جلیلی تا کمیته امداد امام خمینی
یکی از فعالیت های مسجد جلیلی، اقدام به امور خدماتی به صورت مبتکرانه و بسیار مفید بود که شامل کمک رسانی به اقشار کم درآمد، آسیب دیدگان از زلزله، سیل و مردم رنج کشیده فلسطین می شد و در ابعاد وسیعی صورت می گرفت. به همین منظور گروه مددکاران بیماران مستمند تشکیل شده بود که زیر نظر هئیت مدیره کار خود را انجام می داد.

ابداع صندوق های امداد طرح ابتکاری مسجد جلیلی بود که برای نخستین بار انجام می شد. این طرح پس از انقلاب، با الهام از الگوی مسجد جلیلی در سطح گسترده تر در کمیته امداد دنبال شد و این صندوق یکی از منابع مالی مسجد برای تأمین هزینه های امداد رسانی به مستمندان محسوب می شد. حدود هفتاد، هشتاد خانواده تحت پوشش مسجد هزینه تحصیلی فرزندان آن ها حتی در سطح دانشگاه، از طریق صندوق های امداد تأمین می شد. موقع ازدواج آن ها نیز از امکاناتی که مسجد برای تهیه جهیزیه شان فراهم کرده بودند بهره مند می شدند.

از جشن های عبادی تا جشن کتاب در مسجد
برگزاری مراسم جشن یکی از برنامه های فرهنگی مسجد بود که در اعیاد دینی، برپا می شد. آیین های مربوط به عید فطر، قربان، غدیر، مبعث، میلاد ائمه اطهار، برگزاری “جشن کتاب” از جمله این جشن ها بود. هزینه این جشن ها با یاری این مسجد تأمین می شد البته مسجد ضمن اجرای این برنامه ها، از اهداف سیاسی خود غافل نبود و غالبا با الصاق شعارهای تند و تحریک آمیز نظیر« اسلام یعنی تحرک»، « مسلمان سکوت یعنی چه» و … منظور خود را اعمال می کرد.

برنامه های جشن شامل تلاوت آیات قرآن، دکلمه و اشعار مذهبی، اجرای سرودهای مذهی توسط نوجوانان و سخنرانی بود که مورد استقبال مردم قرار گرفته بود. مأموران ساواک، در گزارش هایی به شرکت بیش از ۴۰۰ نفر اشاره می کند که در آن مقطع زمانی جمعیت نسبتا زیادی است. در مسجد برای آگاهی مراجعین اطلاعیه های مربوط به برگزاری نمایشگاه ها نصب می شد. نمونه ای از آن اطلاعیه مربوط به برگزاری نمایشگاه کتاب تجریش در دی ماه سال ۱۳۵۶ بود که مردم را به بازدید از نمایشگاه دعوت می کرد.

مسجدی که مروج فکر و اندیشه انقلابی بود
این مسجد در اوایل دهه چهل وارد بستر مبارزاتی شد و در زمان کوتاهی به یکی از کانون های تجمع مخالفان حکومت تبدیل گردید. نوع مبارزه در این جا عقیدتی بود و مروجین فکر و اندیشه انقلابی در پی نوسازی افکار جوانان تلاش می کردند. چنین مراکزی، که از طرق مختلف رویاروی حکومت عمل می کرد خوشایند حکومت نبود؛ لذا نظارت همه جانبه و موشکافانه ای بر فعالیت های آنان اعمال می شد.با تعطیلی مسجد هدایت مسجد جلیلی توانست کانون دوم مبارزات انقلابیون باشد.

همین امر سبب شد تا ساواک در اوج بکار گیری روش های خشونت آمیز خود در مواجه با گروه های مخالف که آنها هم جدی تر شده و اقداماتی داشتند، تصمیم می گیرد با مسجد جلیلی برخورد کند. در گزارش ساواک در اسفند ۵۳ آمده است: مسجد جلیلی تهران پایگاه عناصر متعصب مذهبی وابسته به گروه ها و دستجات برانداز و مضره شده است. بعد از تعطیل مسجد هدایت تهران و حسینیه ارشاد کانون تجمع افراد منحرف به مسجد مذکور منتقل شده است و سخنرانان مسجد که به دعوت مهدوی برای سخنرانی در مسجد حضور پیدا می کنند از همان راه و روش سید محمود علائی طالقانی در مسجد هدایت پیروی می کنند.

منبع: مرکز استاد انقلاب اسلامی

بدون نظر

پاسخی بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

با ما در تماس باشید

توجه داشته باشید که جهت ارسال پیام به بخش‌های مورد نظر همراه با ضمیمه می‌توانید از فرم تماس با ما استفاده نمائید.


پل های ارتباطی:
۰۲۵۳۲۹۱۷۹۴۸ – ۰۳۱۵۵۵۷۱۰۹۵     
masjedideas[at]gmail[dot]com     
کانال تلگرام

ارسال کردن

کاری از "اتاق ایده پردازی فام"

با شناسه کاربری خود وارد شوید

یا    

مشخصات خود را فراموش کرده اید؟